Tour Cần Thơ - Sóc Trăng Khám Phá Lễ Hội đua Ghe Ngo

Đua ghe Ngo Sóc Trăng 2020 là một trong những hoạt động chính, hấp dẫn nhất trong Lễ hội Ok Om Bok của Đồng bào Khmer ở Nam bộ. Đây là sự kiện văn hóa mang tính cộng đồng lớn mang tầm cỡ khu vực mà du khách không thể bỏ qua nếu đi du lịch miền Tây

Đua ghe Ngo là một hoạt động nổi bật trong Lễ hội Ok Om Bok ở Sóc Trăng

Ok Om Bok còn có tên gọi khác là Đút cốm dẹp, hay Lễ cúng trăng của đồng bào Khmer Nam Bộ. Sự kiện này được tổ chức vào khoảng ngày 14 và 15 của lịch Kadar theo Phật lịch (vì người Khmer Nam Bộ phần lớn theo Phật giáo Nam tông). Năm nay 2020 lễ Ok Om Bok rơi vào ngày 14 và 15 tháng 10 âm lịch (30 và 31/10/2020).

Ok Om Bok thường có phần lễ và phần hội. Phần lễ là các nghi thức cúng trăng, đút cốm dẹp. Phần hội thì có nhiều hoạt động, trong đó hấp dẫn, sôi nổi nhất là Đua ghe Ngo. Trong những năm gần đây, Sóc Trăng luôn là tỉnh diễn ra hoạt động này lớn nhất.

Đua ghe Ngo ở Sóc Trăng có từ khi nào?

Cho đến nay chưa có tài liệu nào dẫn chính xác thời điểm bắt đầu của hội đua ghe Ngo, nguồn gốc từ đâu. Tuy nhiên, theo các câu chuyện truyền thuyết ở Sóc Trăng còn lưu lại thì tục đua ghe Ngo bắt nguồn từ câu chuyện bi thương của một nàng công chúa Khmer có tên là Nàng Chanh (Neng Chanh).

Vì một nỗi oan ức mà nàng đã lên ghe xuôi dòng Ba Sắc chạy trốn khỏi hoàng cung. Về sau, hàng năm người dân Sóc Trăng tổ chức đua ghe Ngo ngay khúc sông nàng đã ra đi (vàm Dù Tho) để tỏ lòng thương nhớ.

Trong lịch sử, hội đua ghe Ngo ở Sóc Trăng đã thay đổi nhiều địa điểm tổ chức do những quy định của chính quyền lúc đó. Ban đầu từ vàm Dù Tho thuộc huyện Mỹ Tú, rồi chuyển đến sông Nhu Gia thuộc huyện Mỹ Xuyên…Cho đến ngày nay, đoạn sông Maspero (Kinh Xáng, sông Xung Định, sông Cầu Quay…) nằm ngay trung tâm thành phố Sóc Trăng được chọn làm nơi diễn ra các cuộc đua ghe Ngo hàng năm.

Bí mật của một chiếc ghe Ngo

  • Ghe Ngo theo tiếng Khmer là Tuk Ngô (Tuk là ghe, Ngô là công; Tuk Ngô là ghe cong mới đúng, nhưng về sau đọc là ghe Ngo).
  • Mỗi chiếc ghe Ngo có chiều dài theo chuẩn quy định là 27m, rộng 1m2. Ngày xưa khi Nam bộ còn nhiều rừng rậm thì ghe được làm bằng gỗ sao nguyên khối. Nay thì thường được ghép bằng các tấm ván sao.
  • Ấn tượng nhất của chiếc ghe Ngo là màu sắc rực rỡ. Hai bên mũi ghe là biểu tượng và tên của đội đua. Thông thường biểu tượng này trùng với biểu tượng của ngôi chùa, thường là các con vật. Còn trên thân be là hình ảnh của rồng, cọp, hoa lá cách điệu…
  • Ghe Ngo không chỉ là phương tiện, nó là vật thiêng và được bảo quản rất kỹ lưỡng trong chùa. Mỗi năm chỉ sử dụng một lần và phải làm lễ hạ thủy rất trang nghiêm.
  • Để điều khiển chiếc ghe Ngo dài và nhỏ như con rắn này về đích, việc sắp xếp các tay chèo rất quan trọng và phải phối hợp nhịp nhàng. Có nhân vật chỉ huy (ngồi đầu ghe) là người uy tín nhất, rồi đến các tay chèo uy tín dẫn dắt, các tay chèo ngồi bơi, quỳ bơi, đứng nhún bơi, các tay lái chính phụ.

Ý nghĩa tục đua ghe Ngo

Từ ý niệm "vạn vật hữu linh", người Khmer tin rằng ghe Ngo cũng là vật thiêng liêng. Nhất cử nhất động với ghe Ngo đều phải làm lễ cầu xin. Trong mỗi lễ đều có tiết lễ chi li. Ví dụ như lễ "xuống ghe" (hạ thuỷ) trước mỗi kỳ đua. Với niềm tin kêu gọi thần linh (prey) đến trợ giúp đội ghe đi bơi thắng lợi, người ta tổ chức buổi lễ cúng kiếng với sự có mặt đông đủ của các vận động viên và một số cổ động viên trong phum sróc.

Các lễ vật gồm: 1 S'la tho làm bằng trái dừa khô gọt bỏ vỏ, 1 chôm, 1 kanh tôn, một chung dầu dừa, một đùm tóc rối, một trứng gà, nữa ly huyết gà, bông trắng, mâm cơm, rượu, đầu heo, hoặc con gà luộc và có cả dàn nhạc. Các lễ vật được bày cúng trên một chiếc chiếu rộng trước mũi ghe Ngo.

Vào lễ, thầy cúng thắp nhang, đèn. Tiếp đó nhạc nổi lên tấu khúc mời gọi thần linh với nội dung bài hát:

Khmau ơi srây Khmau (Khmau ơi nàng Khmau)
Neng môk pro-nhăp. (nàng hãy đến mau)
Neng môk ôi chhăp. (Nàng đến thật nhanh)
Chuôi chea kom-lăng. (Tiếp thêm sức mạnh)
Ô mă sâth thih sva hă! (câu thần chú).

Người Khmer cho rằng thần bảo vệ ghe Ngo là Neng Khmau (tên một vị nữ thần), cũng có nơi vị nữ thần này được gọi với tên là Neng Teo; chính vì thế mà trong lễ cúng mới dùng đến tóc rối, huyết và hột gà... Nhạc vừa kết thúc, thầy cúng liền bước tới quỳ lạy trước lễ vật mà khấn rằng: "Hôm nay là ngày lành tháng tốt, chúng tôi xin được hạ thủy ghe Ngo với các lễ vật này xin dâng cúng lên người. Xin người hãy chấp nhận và ăn uống thật no say rồi ban phước, giúp chúng tôi tăng thêm sức mạnh, chiến thắng mọi địch thủ đến từ 9 phương trời, 10 phương đất.

Thầy cúng lập lại như vậy đủ 3 lần rồi lấy dầu dừa thoa lên mũi ghe và chia cho các vận động viên thoa lên đầu. Sau đó các vận động viên cùng đưa tay lên thề thốt, nguyện đoàn kết một lòng giành thắng lợi.

Tiếng trống, tiếng cồng đồng loạt nổi lên và mọi người đồng loạt nhấc bổng chiếc ghe Ngo đi từ từ ra bờ sông rồi hạ xuống nước. Sau lễ cúng, S'la tho và đùm tóc rối tượng trưng cho nữ thần neng Khmau được đặt lên mũi ghe trong suốt cuộc đua. Ngày nay người ta thay đùm tóc rối bằng miếng vải đỏ.

Ngày xưa, cuộc đua ghe Ngo còn thú vị ở chổ, trên mỗi chiếc ghe có một người đứng giữa, vừa hát hò, vừa đánh cồng theo nhịp chèo ghe. Trước khi bắt đầu cuộc đua và di chuyển ghe đến điểm xuất phát người này hát và mọi người cùng phụ họa:

Hay dơ! dơ! Hay dơ! môn. (Hò đệm theo nhịp ghe)

Si bai leai đom-lôn, tâu mơl um tuk. (Ăn cơm độn khoai, đi coi đua ghe)

Hay dơ! dơ! Hay dơ! môn! (Hò đệm theo nhịp ghe)

Muôi căt, đăt muôi công co tâu mơl đe! (Một cắc, cố một công lúa cũng đi coi đua ghe).

Nội dung các câu hát trên tuy mộc mạc những đã trở thành như khẩu hiệu dân gian khắc ghi sâu đậm trong lòng mà mọi người dân Khmer dù già trẻ, trai gái cũng đều thuộc lòng. Không chỉ vậy, câu hát còn thể hiện sức mạnh thiêng liêng của lễ hội truyền thống luôn thu hút mọi người tham giai cho dù cuộc sống có nghèo đói, cơ cực nhưng vẫn quyết tâm đến với lễ hội đua ghe Ngo của dân tộc.

Hướng dẫn cách đi xem Đua ghe Ngo Sóc Trăng

Thành phố Sóc Trăng cách Thành phố Hồ Chí Minh 220km và Thành phố Cần Thơ 60km. Để đi xem Đua ghe ngo ở Sóc Trăng thì cách duy nhất là bằng đường bộ.

Thời gian di chuyển bằng ô tô từ TP.HCM đi Sóc Trăng khoảng 05 giờ. Tại Bến xe miền Tây có nhiều hãng xe giường nằm chất lượng cao đi Sóc Trăng, lịch khởi hành liên tục, như: Phương Trang, Mỹ Duyên, Trí Nhân, Hoàng Vân, Tân Tiến Lợi…

Giá vé xe khách từ TP.HCM đi Sóc Trăng khoảng từ 150.000đ – 250.000đ/vé/chiều tùy vào hãng xe, loại xe giường nằm bình thường hoặc limousine.

Khán đài Đua ghe Ngo Sóc Trăng nằm giữa đường Cao Thắng và bờ sông, thuộc Phường 8, thành phố Sóc Trăng.

Xem thêm > Tour Cần Thơ - Sóc Trăng